Giá trị, ý nghĩa của điệu nhảy Tắc Xình 

Tắc Xình là loại hình nhảy múa đặc sắc của đồng bào dân tộc Sán Chay. Song, đó không chỉ là một điệu nhảy thông thường. Mà còn chứa đựng những nét tinh túy của nền văn hóa dân gian, đại diện cho cả một dân tộc thiểu số. Chính từ nét riêng biệt đó đã góp phần làm nên giá trị, ý nghĩa điệu nhảy Tắc Xình. Ở đó quy tụ những giá trị về thẩm mĩ, văn hóa, lịch sử và giá trị xã hội trong đời sống đương đại.

Khi đặt bút tìm hiểu về bất kỳ một điệu nhảy, điệu múa hay lời ca tiếng hát của một dân tộc nào, chúng ta không chỉ tìm hiểu về nguồn gốc, lịch sử phát triển; các đặc điểm về nội dung và hình thức. Mà còn thông qua đó thấy được những giá trị, ý nghĩa tiêu biểu đặc sắc. Để từ đó, chúng ta trân trọng, bảo tồn và phát huy những di sản văn hóa phi vật thể ấy. Đồng thời đưa có thể khai thác và vào phục vụ cuộc sống cũng như các hoạt động du lịch, phát triển quê hương. 

gia-tri-y-nghia-cua-dieu-nhay-tac-xinh

(Nguồn ảnh: Internet)

Giá trị thẩm mĩ của điệu nhảy Tắc Xình

Giá trị thẩm mĩ hiện hữu ở nhiều lĩnh vực trong cuộc sống của con người. Khi xã hội ngày càng phát triển, giá trị thẩm mĩ càng được trân trọng và nâng cao.

Qua trang phục truyền thống

Giá trị thẩm mĩ của điệu nhảy Tắc Xình trước hết thể hiện ở mặt trang phục. Người Sán Chay khi làm nương họ sẽ mặc trang phục thường ngày; thiết kế đơn giản, không thêu thùa cầu kỳ. Còn khi cưới hỏi, lễ hội, họ sẽ diện những bộ quần áo đẹp nhất, hoa văn họa tiết bắt mắt. Đó cũng chính là bộ trang phục truyền thống của tộc người, làm nên bản sắc, sự riêng biệt. Và trong điệu múa Tắc Xình, nam nữ cũng sẽ mặc trang phục truyền thống đó.

Trước hết, bộ trang phục thể hiện tính trang trọng, lịch sự và tôn trọng thần linh của người Sán Chay. Bên cạnh đó, Cầu Mùa có nhảy Tắc Xình cũng là lễ hội lớn và quan trọng vào dịp đầu năm. Nên những người vinh dự được tham gia sẽ lựa chọn những bộ trang phục đẹp nhất, có hoa văn thêu thùa ấn tượng. Nó vừa tượng trưng cho nét đẹp khéo léo đảm đang của các cô gái. Vừa tạo nên sự thuần khiết, sợi dây tương quan  kết nối giữa con người với tự nhiên qua màu Chàm quen thuộc. 

Mời độc giả tìm hiểu thêm về trang phục và nhạc cụ của điệu nhảy Tắc Xinh  tại đây

Qua các động tác nhảy múa

Giá trị thẩm mỹ thứ hai và cũng là giá trị tiêu biểu quan trọng nhất, đó là các động tác trong nhảy múa Tắc Xình. Cả kiểu nhảy dương và nhảy âm đều có nhiều mục với những động tác khác nhau. Khi thì đi vòng tròn; lúc thì lại đi thẳng lên trên hoặc xuống dưới, rẽ trái rồi sang phải. Lúc thì có hai người nhảy lúc lại thấy tất cả cùng vào.

Đó không phải là lộn xộn, mà mỗi động tác đều xuất phát từ công việc đồng áng, nương rẫy hàng ngày của đồng bào. Tập trung phản ánh tập quán sinh hoạt và lao động. Đó là thăm làng, lập đường, phát rẫy, tra mố; là hái lượm, mừng mùa vụ. Nhưng tất cả được các vũ công trình diễn qua lăng kính nghệ thuật tạo nên một giá trị thẩm mĩ độc đáo cho những người xem. Đồng thời truyền tải ước muốn của người dân đến thế giới tâm linh, mong các vị thần sẽ phù hộ, độ trì cho mùa màng bội thu, người dân ấm no, hạnh phúc. 

y-nghia-dieu-nhay-tac-xinh-qua-dong-tac

(Nguồn ảnh: Internet)

Qua âm nhạc

Âm nhạc cũng mang đến một giá trị, ý nghĩa thẩm mỹ độc đáo cho điệu nhảy Tắc Xình. Có lẽ cũng chính điều này đã làm nên sự khác biệt không thể lẫn so với các điệu nhảy múa khác. Không dùng đàn, không ghita cũng không có sáo… nhảy Tắc Xình chọn cho mình bản nhạc do chính người Sán Chay tạo nên. Bản nhạc ấy không du dương cũng không mạnh mẽ sống động, chỉ vừa đủ để người xem không nhàm chán. Đó là sử dụng tiếng gõ của thanh tre vào ống tre và tiếng đập của ống tre xuống đất. 

y-nghia-dieu-nhay-tac-xinh-qua-am-nhac

(Nguồn ảnh: Internet)

Đôi khi còn có sự kết hợp giữa tiếng trống vừa như thúc dục lại rất vui tai. Đương nhiên không thể thiếu tiếng Kèn Pé le đầy nội lực của người nghệ nhân. Tất cả hòa quyện với nhau khiến nguười biểu diễn hăng say, người theo dõi thì chăm chú hết mức. Từ đó, tạo nên một vũ điệu rừng xanh khó phai trong lòng mỗi người.

Giá trị quy tụ, gắn kết và biểu dương sức mạnh cộng đồng

Giá trị quy tụ

Lễ hội được sinh ra bởi cộng đồng và là tài sản chung của cộng đồng người nhất định. Đó có thể là cộng đồng làng xã với hội làng; cộng đồng nghề nghiệp với hội nghề; cộng đồng tôn giáo với hội đình, hội chùa, nhà thờ; cộng đồng dân tộc các lễ tiết truyền thống; và cho đến những cộng đồng nhổ hẹp hơn như dòng họ, gia tộc,… Chính lễ hội là dịp để biểu dương sức mạnh cộng đồng, là chất keo kết dính tạo nên sự cố kết cộng đồng.

Lễ hội Cầu Mùa của người Sán Chay ở Thái Nguyên có thể xem như lễ hội của cả cộng đồng Sán Chay trên khắp mọi miền Tổ quốc. Và một phần không thể thiếu trong đó chính là điệu nhảy Tắc Xình. Điệu nhảy này không chỉ đón nhận sự quan tâm của nhân dân địa phương. Mà còn của các cấp lãnh đạo trung ương cũng như du khách thập phương đến thưởng thức.

Giá trị gắt kết, biểu dưng sức mạnh cộng đồng

Mỗi cộng đồng hình thành và tồn tại trên cơ sở của những nền tảng gắn kết. Và dân tộc Sán Chay cũng vậy. Họ sinh sống cùng nhau, ngôn ngữ giống nhau, phương thức canh tác như nhau nên hình thành phong tục tập quán giống nhau.

trang-phuc-truyen-thong

(Nguồn ảnh: Internet)

Trải qua quá trình sinh sống, họ đã tạo ra cho mình nhiều nét văn hóa riêng biêt trong đó nổi bật là điệu nhảy Tắc Xình. Điệu nhảy này vừa là sự gắn kết tâm linh giữa cõi dương với cõi âm; giữa hiện tại và qúa khứ; giữa thế hệ trước với thế hệ sau. Vừa là sự gắn kết giữa các cộng đồng với nhau tạo thành một thể thống nhất. Thông qua lễ hội Cầu Mùa và điệu nhảy Tắc Xình, các dân tộc sẽ có cơ hội giao lưu học hỏi văn hóa của nhau. Từ đó củng cố niềm tin vào tương lai, vào sự phát triển bền vững của cả cộng đồng.

Ngày nay trong xã hội hiện đại, chúng ta ai cũng muốn khẳng định “cái tôi”, cái “cá nhân” của mình. Nhưng không có nghĩa là đã tách ra khỏi cộng đồng. Chúng ta vẫn phải sống nương tựa vào cộng đồng, vẫn có nhu cầu cố kết cộng đồng. Trong điều kiện như vậy, Tắc Xình vẫn giữ nguyên giá trị biểu tượng sức mạnh cộng đồng và tạo nên sự cố kết cộng đồng mạnh mẽ cho tộc người Sán Chay.

Giá trị về văn hóa – Ý nghĩa quan trọng của điệu nhảy Tắc Xình

Lễ hội Cầu Mùa với đặc trưng điệu nhảy Tắc Xình là nơi giao lưu giữa các loại hình văn hóa dân gian. Được thể hiện từ nghi lễ, tín ngưỡng; cho đến làn điệu hát Ví Xình Ca; các trò chơi dân gian và các loại hình trình diễn khác. Điệu nhảy Tắc Xình là một bức tranh tương đối sinh động mô tả qua trình làm ăn sinh sống của người dân tộc Sán Chay. Nó đã trở thành một nếp sinh hoạt văn hóa tinh thần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của họ. Là dịp để mọi người nghỉ ngơi, thư giãn sau những khoảng thời gian làm việc căng thẳng mệt mỏi.

Tắc Xình được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Thông qua đó, cha ông cũng muốn gửi gắm và nhắc nhở, răn rạy con cháu truyền thống của dân tộc. Biết ơn tổ tiên, những người có công khai phá, xây dựng làng bản, quê hương. 

gia-tri-van-hoa

(Nguồn ảnh: Internet)

Ngoài ra điệu dân vũ rừng xanh còn là nơi quy tụ của nhiều thế hệ công đồng người Sán Chay. Không chỉ ở người trình diễn mà cả người thưởng thức. Thông qua các nghi thức truyền thống, điệu này còn góp phần khơi dậy tình yêu quê hương, giáo dục tính nhân văn; khơi dậy giá trị tiềm ẩn của văn hóa bản làng. Đồng thời cũng là giao điểm hội tụ có nhiều giá trị lịch sử của làng và của tộc người.

Giá trị xã hội trong đời sống đương đại

Có thể nói Tắc Xình là những giá trị văn hóa, những chuẩn mực đạo đức được chắt lọc từ nhiều thế hệ. Người Sán Chay sống chân thành, mộc mạc, giàu lòng yêu thương, nhân ái. Họ biết sẻ chia, biết kính trên nhường dưới. Biết sống hài hòa với thiên nhiên, luôn làm điều thiện, tránh xa điều ác.

Những điều kiện này đã tạo nên bản chất tốt đẹp cho người Sán Chay. Để từ đó, họ chắt lọc lại cho các thế hệ sau thông qua điệu dân vũ Tắc Xình. Chính điều này đã khiến cho Tắc Xình không thể bị hòa tan vào những dòng văn hóa khác.

Mời độc giả tìm hiểu thêm về: Sự tích điệu nhảy Tắc Xinh (dân gian truyền miệng)

y-nghia-cua-dieu-nhay-tac-xinh

(Nguồn ảnh: Internet)

Những năm gần đây, đời sống của đông bào Sán Chay đã được cải thiện đáng kể với nhiều chính sách đầu tư xóa đói giảm nghèo của Nhà nước. Họ có cuộc sống khá hơn, nhiều gia đình thoát nghèo, ổn định cuộc sống. Họ biết vận dụng kĩ thuật vào sản xuất, chăn nuôi và bảo vệ rừng. Sự giao thương có nhiều khởi sắc, đời sống kinh tế nâng lên. Cơ sở vật chất, hạ tầng đã và đang được hoàn thiện phục vụ đời sống nhân.

Bên cạnh những thay đổi tích cự ấy, còn nhiều mặt hạn chế liên quan đến đời sống vật chất và tinh thần. Điều này có tác động không nhỏ đến việc bảo tồn và phát huy giá trị, ý nghĩa điệu nhảy Tắc Xình. Vấn đề đặt ra cho mỗi chúng ta là cần phải có những giải pháp để giữ gìn, bảo tồn cũng như phát triển điệu nhảy Tắc Xình một cách có hiệu quả.

“Bản quyền thuộc về blog Sanchih2t.com. Mọi hình thức copy, trích dẫn cần được sự đồng ý của tác giả, ghi rõ nguồn” 

2 thoughts on “Giá trị, ý nghĩa của điệu nhảy Tắc Xình 

  1. Hiếu says:

    GIÁ TRỊ QUY TỤ, GẮN KẾT CỘNG ĐỒNG. Rất hay đấy ạ
    “Ngày nay trong xã hội hiện đại, chúng ta ai cũng muốn khẳng định “cái tôi”, cái “cá nhân” của mình. Nhưng không có nghĩa là đã tách ra khỏi cộng đồng. Chúng ta vẫn phải sống nương tựa vào cộng đồng, vẫn có nhu cầu cố kết cộng đồng. Trong điều kiện như vậy, Tắc Xình vẫn giữ nguyên giá trị biểu tượng sức mạnh cộng đồng và tạo nên sự cố kết cộng đồng mạnh mẽ cho tộc người Sán Chay”

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.